BOEKEN
Hoewel ik van regelmaat in alles hou, kan dat niet gezegd worden over de boeken die ik schrijf. Dit voorjaar kwam mijn 19de boek uit - ik schrik zelf van het aantal - maar dat dank ik enigszins aan de corona-lockdown waardoor ik wat schade kon inhalen. Boeken schrijven vraagt tijd en een vrije geest. Veel tijd om te denken, te schrijven en daarna te schrappen. Mijn agenda laat dat niet altijd toe. Schrijven voor tijdschriften heb ik wel altijd gedaan (voor populaire bladen als TV Express, Flair, Feeling, het ter ziele gegane Telepro, Story en nu Primo, maar ook voor De Nieuwe), maar dat zijn korte wekelijkse bijdragen en ook daar draait alles rond: regelmaat.
Voor mijn boeken kreeg ik jarenlang onderdak bij de sinds kort overgenomen Uitgeverij Vrijdag, een veilige haven dankzij de altijd even prettige samenwerking met Rudy Vanschoonbeek.
Toen ik in 1984 het "Cinemanieboek" voor BRT in elkaar mocht steken, kreeg ik de smaak te pakken. De aanloop naar meer waren 2 bundels met cursiefjes - bezwaarlijk grote lectuur of literatuur te noemen - en daarna volgden 2 kermisboeken met een tussenpauze van... 12 jaar. Omdat ik gewoonweg geen tijd had. De kermisboeken zijn de rode draad gebleven. In het najaar van 2022 verscheen er weer eentje: "Een slag van de molen". Ik zoek altijd graag naar een andere invalshoek waarbij de overlappingen met een vorig kermisboek zo klein mogelijk zijn. Na een reisverhaal, een boek met ingenieur David Detiège, het boek over de geschiedenis van de Sinksenfoor en een columnboek in pocketformaat denk ik dat het nieuwste kermisboek echt wel waardevol geworden is. En veronderstel vooral niet dat alleen kermisfans die boeken kopen: zo haalden "Foorwaarts" uit 1987 en "Een tapijt vol verbeelding" (het boek over de Sinksenfoor) allebei drie drukken en ook de pocket "Kaartjes Aan De Kassa" (een collectie anekdotes, flarden herinneringen en momentopnames die de verbeelding willen aanscherpen zonder ook maar één foto erbij) kreeg een tweede oplage. De tijdloze kermiskalender "Roulez Roulez. Alle Dagen Kermis" beschouw ik niet als een echt boek, maar ik voel me nog altijd trots dat we dit luxueuze project konden realiseren.
Ik nam me ooit voor om nooit dikke boeken te schrijven. Dat laat ik aan mensen die dat veel beter kunnen, met literaire kwaliteiten. Het gaat er mij om een passie te kunnen delen met anderen, of dingen te ontrafelen waarmee ik te maken krijg en die mijn leven doorkruisen. Toch werd "Rozen of Distels voor Sandra" een behoorlijk lijvige bundel van meer dan 240 bladzijden. In dit boek vol onverbloemde waarheden over het Vlaamse populaire lied (dat té veel in de verdrukking geraakt is door de jaren heen) en de media (vooral radio) breek ik een lans voor de herwaardering van 'gewoon maar een liedje'.Daardoor is het omstreden. De media-aandacht op TV was groot (Phara, De Rode Loper, diverse andere magazines) en in kranten kreeg ik ook geregeld een forum, maar de radiozenders (waarover het gaat) zwegen het in Vlaanderen dood. In Nederland kreeg het boek dan weer - vreemd genoeg - wel belangstelling, zowel op Radio 5 als Radio 2. Gelukkig vond de paperback zijn weg naar veel kopers. Een stukje van de inleiding kan je hier doornemen.
De 2 boeken over het gehoorprobleem waarmee ik zelf sinds mijn brughoektumor in 1994 mee te maken kreeg, zijn voor mij erg belangrijk. "Oorlog in het hoofd" - een logboek over het oor (en hoe om te gaan met je oren) én het eerste boek dat bij Uitgeverij Vrijdag verscheen in 2008 - was voor veel mensen met een aftakelend gehoor en tinnitus erg zinvol en daar was ik heel blij om. Ik wachtte zelf bijna 15 jaar om mijn ervaring neer te schrijven. Het bleef lange tijd verkrijgbaar en bereikte niet alleen slechthorende mensen: de aangekaarte thema's inspireerden ook goedhorenden. Want wat ik vertellen wilde, is even belangrijk voor mensen die hun 2 oren nog optimaal gebruiken. De inleiding lees je hier. In 2017 vond ik het zinvol om ook een boek te schrijven waarin de focus meer op hyperacusis lag. Dat resulteerde in "Kopzorgen". De inleiding van dat tweede boek kan je hier inkijken. Ik heb er een tijdlang lezingen aan gekoppeld. Dat was boeiend maar uitputtend.
"Vader trok uit liefde voor zijn vrouw naar het rusthuis waar moeder al een tijd verbleef. Zelf wou hij op zijn negentigste liever autonoom blijven: daarvoor tekende, kookte en las hij nog te graag. Moeder vond dat hij beter niet alleen bleef omdat hij te vaak het vuur van het fornuis liet branden."
Het boek dat in mei 2021 bij Vrijdag verscheen, is wellicht mijn meest persoonlijke boek ooit en het eerste waar het woord 'kermis' niet in voorkomt. "Wanneer zien we u terug? De laatste bed & breakfast" gaat over mijn ouders die altijd erg eigenzinnig en autonoom waren en zich in hun 90+ dagen moesten aanpassen aan het leven in een rusthuis. Een melancholische vertelling vol flashbacks, petites histoires en gekke gewoontes binnen ons gezin en niet over dementie of oud worden (mijn ouders zijn oud). Wel een openhartig en herkenbaar eerbetoon aan twee mensen die heel oud mogen worden, moeten worden. Een liefdevol portret van twee mensen die in mij verder leven, waarbij humor, tragiek, poëzie en vooral een gezonde dosis dankbaarheid elkaar aanvullen. Over een vader die bij elk bezoek zegt: "Jongske, we gaan achteruit." Over een moeder waarvan ik hoop dat ze ooit nog een keer jongske tegen me fluistert. Je krijgt het voorwoord te lezen door hier te klikken.
"Samen uit, samen thuis, samen tehuis" zijn de eindwoorden van dit boek. Samen is ondertussen alleen geworden. Moeder is overleden. Twee kamers in het woonzorgcentrum werden één. Er zijn dagen waarop vader plezier vindt in de banaalste dingen, poëzie ziet achter het raam en zijn wijsheid en humor deelt met anderen. Al worden ze schaarser. En er zijn dagen dat zijn houdbaarheidsdatum overschreden lijkt, zoals het vergeten potje tiramisu in de koelkast. Sinds de dood van moeder heeft hij niemand meer om over te waken. Waken is wachten geworden. Maar in die wachtkamer kan het nog goed toeven zijn. Als je mee in zijn kronkels gaat. Binnenkijken in het hoofd van vader, van wie ik veel trekjes en passies overerfde, vraagt tijd en verbeelding. Tijd heb ik niet altijd. Verbeelding gelukkig wel. Het vervolgverhaal, na de dood van mijn moeder, ligt sinds het late najaar van 2023 in de boekhandel: "We worden er niet jonger op. Hotel Solitude". De inleiding tref je hier.
Het zijn allebei boeken die dicht bij me staan, op geen enkele manier sensationeel of onthullend zoals "Oogcontact" in 2003 wél was: opgevat als een strandthriller over stalking, gebaseerd op waargebeurde feiten en met een twist aan het eind is het de indringende neerslag van vijf jaar ongewild leven met een vreemde en toch bekende kennis, het relaas van een verknipte verhouding. Een verdwaald exemplaar kan je in het tweedehands circuit voor geen geld op de kop tikken. Een echte roman ambieer ik trouwens niet, ook al kwam het Wablieftboek "Stille Vriendschap" dicht in de buurt: een ode aan de vriendschap, aan de inzet voor anderen, aan moed en aan kleinkunst, een verhaal over een wereld die weinig mensen kennen.
En voor de toekomst broeden er nog wel wat ideetjes in het achterhoofd.
Nét voor de zomer van 2022 kwam de sinistere thriller annex geschifte mediasatire "BV-DAY" uit, geschreven door ene Chris Van Gansbeke, een volslagen onbestaande auteur (hoewel zijn naam in feite een samenvoeging was van Chris Jonkers en Wim Van Gansbeke, 2 toffe collega's uit mijn begindagen bij BRT2 Omroep Brabant) en voer alom voor speculatie over wie er al dan niet schuil kon gaan achter die mysterieuze schrijverspersoonlijkheid. Als opmaat fabriceerde ik voor een fictief profiel op Facebook allerhande gekke filmpjes met hints. Enkele aandachtige volgers slaagden er uiteindelijk in mijn vermaledijde alter-ego te ontmaskeren. Ik liep al een tijdje rond met het idee om een compact, sponnend boek te schrijven met weerhaakjes, geïnspireerd door mijn eigen omgeving, waarin de BV-wereld op de korrel werd genomen en ook enkele morele vraagstukken verwerkt zouden zitten. Onder een schuilnaam kon ik nét iets vrijer schrijven en het boek laten publiceren bij een andere uitgeverij maakte de spielerei niet té doorzichtig. Het was mijn zomerse 'zonne'slag van de molen. Ergens las ik: humor met een zwart randje, cynisch (wat ik hoegenaamd niet ben), bizar (wat ik hoegenaamd wél ben) maar bovenal: origineel, spannend, grappig en prettige vakantielectuur. Een ander boek dan je van mij tot dan toe gewend was dus. En daar was het me om te doen. Voor wie het nog niet las en nieuwsgierig geworden is: het boek is nog altijd bestelbaar in de boekhandel.
Een man schrikt zich dood in een spooktrein op een kermis in Frankrijk. Tenminste... zo lijkt het. Tot een soortgelijk voorval gebeurt op een Belgische kermis en een detective vermoedt dat er een verband is tussen beide slachtoffers en er meer aan de hand is...
Zopas rolde bij Good Stuff! Books onder de vleugels van Erik Segers mijn zesde, ditmaal ongewone kermisboek van de drukpers: "De Spooktreinmoorden", een vermakelijke, meeslepende & onvoorspelbare old skool retrothriller/detectiveroman vol valkuilen, verrassingen, kleine details & correcte wetenswaardigheden, die zich afspeelt in 1965 en de clichés van het genre hertekent, tegelijk een respectvolle ode aan het vak van 'forain', te vaak voorgesteld als een milieu met alleen vreemde snuiters. Geen harde thriller, wel fictie verweven met ware feiten waarbij onderweg andere passies komen bovendrijven: radio, cinema, Frans chanson... Ik ben een grote fan van Agatha Christie en haar boeken rond Hercule Poiret & Miss Marple. Naar die cosy sfeer, in de traditie van Christie & Simenon, was ik op zoek - zonder me aan hen te meten, onbegonnen werk natuurlijk. Maar noem me nu alsjeblieft geen thrillerauteur: grote ambities streef ik niet na, behalve de lezer een paar uur entertainen. Als die zich even goed amuseert als ik tijdens het schrijven, is mijn doel bereikt. Meer ontdek je via deze link.
Een overzicht van al mijn boeken:
Cinemaboek (1984, BRT-uitgave)
Kijkhalzend (1985, Dedalus)
Tout Court (1986, Dedalus)
Foorwaarts (1987, Dedalus)
Roulez Roulez. Een draaiboek van de kermis (1999, Standaard Uitgeverij)
Oogcontact (2003, House of Books)
Oorlog in het hoofd (2008, Vrijdag)
De Sinksenfoor. Een tapijt vol beweging (2009, Vrijdag)
Rozen of distels voor Sandra (2010, Vrijdag)
Roulez Roulez: alle dagen kermis (2012, Vrijdag)
Stille vriendschap (2015, Vrijdag)
Kaartjes aan de kassa (2016, Vrijdag)
Kopzorgen. Leven met tinnitus & hyperacusis (2017, Vrijdag)
Wanneer zien we u terug? De laatste bed & breakfast (2021, Vrijdag)
BV-DAY (2022, Good Stuff! Books) - onder pseudoniem Chris Van Gansbeke
Een slag van de molen (2022, Vrijdag)
We worden er niet jonger op. Hotel Solitude (2023, Vrijdag)
Buffet Follet (2024, Het Punt)
De Spooktreinmoorden (2026, Good Stuff! Books)
Je kan heel goed zien wanneer ik het te druk had met andere projecten en boeken schrijven op het achterplan kwam: dat was zo tijdens de opstartjaren van het gevaarte dat Eclips TV heet en waarvoor ik van december 2017 tot maart 2020 elke dag in teamverband programma's maakte. Dan kwam er van boeken weinig in huis. En in de jaren 90 legde Radio Donna volledig beslag op me. Maar vroeg of laat kriebelt het weer. Het moment moet er rijp voor zijn en de inspiratie mag me niet in de steek laten.
Door zowel in 2021, 2022, 2023, 2024 én 2026 uit te pakken met nieuwe boeken, maakte ik dat alleszins goed.
Gedurende 2 jaar ging ik de hort op met een lezing rond de Franse komische cinema onder de titel "La Petite Vadrouille. Vrolijke Fransen". Na 25 voorstellingen was er duidelijk nog veel vraag naar, maar mijn gehoor laat het helaas niet meer toe.
Jammer, want mijn generatie en nog enkele andere zijn opgegroeid met de Franse komische film - van Bourvil tot Fernandel, van Pierre Richard tot Les Charlots, van Jacques Tati tot Louis de Funès, die de spilfiguur in de lezing is. Volgende generaties zijn niet langer vertrouwd met die namen.
Toch denk ik niet dat ik de draad nog terug opneem en door het land zal trekken met deze lezing.
Er komt een moment dat je moet beseffen dat een aantal dingen niet meer lukken.